Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009

Poetry Slam στην Αθήνα


Το Poetry Slam είναι ένας διαγωνισμός ποίησης, στον οποίο οι συμμετέχοντες απαγγέλουν την πρωτότυπη δουλειά τους, δραματοποιώντας την ταυτόχρονα. Η παράσταση αυτή του ποιητή-ηθοποιού είναι περιορισμένης διάρκειας (μάξιμουμ 3 λεπτά) και λαμβάνει χώρα ενώπιον τριμελούς κριτικής επιτροπής και του κοινού.

Πατέρας αυτών των ποιητικών παραστάσεων είναι ο Μαρκ Σμιθ, ο οποίος ξεκίνησε μια σειρά δραματοποιημένων ποιητικών αναγνώσεων στο μπαρ Get Me High Lounge στο Σικάγο το Νοέμβριο του 1984. Από εκεί το νέο αυτό ποιητικό φαινόμενο εξαπλώθηκε παντού στην Αμερική, από το Σαν Φρανσίσκο ως τη Νέα Υόρκη.

Σε ένα Poetry Slam αντιπροσωπεύεται μια μεγάλη ποικιλία ποιητικών φωνών, παραδόσεων, υφών και προσεγγίσεων. Ένας από τους στόχους του είναι να προκαλέσει το οποιοδήποτε λογοτεχνικό ρεύμα ή ομάδα ισχυρίζεται πως της ανήκει η ποίηση. Κανένας ποιητής που συμμετέχει δεν είναι υπεράνω κριτικής, καθώς όλοι βασίζονται τόσο στην καλή θέληση της κριτικής επιτροπής αλλά και του κοινού—το οποίο μπορεί να κρίνει και ακόμα και να διακόψει την παράσταση του ποιητή, αν αυτή δεν πληρεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις ή είναι προσβλητική με κάποιον τρόπο.

25 χρόνια μετά την πρώτη παράσταση Slam στο Σικάγο, η Αθήνα μπαίνει στον χορό οργάνωσης και διεξαγωγής τέτοιων παραστάσεων και στις 2 Νοεμβρίου 2009 στο Barbara’s Food Company, γωνία Μπενάκη και Μεταξά, στις 3 Νοεμβρίου στο Café Dasein, Σολωμού 12 και στις 4 Νοεμβρίου στο Café Floral-Books+Coffee, Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων, διοργανώνεται το πρώτο στην Ελλάδα Poetry Slam, με στόχο να προκαλέσει την ανία και να οδηγήσει την ποίηση στα άκρα, αναζητώντας μια νέα μορφή έκφρασης για τους Έλληνες ποιητές.

Κατά το πρώτο κύμα θα συμμετάσχουν έξι με οκτώ ποιητές/ποιήτριες σε κάθε χώρο και οι παραστάσεις θα είναι τρίλεπτες. Οι δύο ποιητικές παραστάσεις που την κάθε βραδιά θα επιλεγούν ως καλύτερες θα περάσουν στον μεγάλο τελικό, που θα διεξαχθεί σε μεγάλο δημόσιο χώρος της Αθήνας και η ημερομηνία του οποίου θα ανακοινωθεί αργότερα.


Στις 2 Νοεμβρίου θα διαβάσω κι εγώ ένα ποίημα-έκπληξη. Ελπίζω να σας δω εκεί.

Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2009

Ali Smith "Hotel Cosmos"




Το αυτί του βιβλίου με πληροφορεί: Η αγγλίδα πεζογράφος Άλι Σμιθ γεννήθηκε στον Ίνβερνες της Σκοτίας, το 1962, και ζει στο Κέιμπριτζ. Γράφει κριτική βιβλίου στις εφημερίδες Guardian, The Scotsman, καθώς και στο TLS.
Γνωρίζω την Άλι Σμιθ εδώ και χρόνια. Τυχαία ανακάλυψη και λυτρωτική. Φωνή ισχυρή, καθαρή, ατρόμητη. Κάποτε φαντάζει κουραστική, με την εμμονή της στις λεπτομέρειες των συμβάντων της ζωής των ηρώων της, αλλά νιώθω πιο έξυπνη, πιο καλή έπειτα από την επαφή με το έργο της.
Το Hotel Cosmos είναι αυτό ακριβώς: ένα ξενοδοχείο. Τί σημαίνει «ξενοδοχείο»; Σημαίνει εδώ και τώρα, σημαίνει αυτή τη στιγμή, σημαίνει τώρα είμαι εδώ και αύριο αλλού και πριν αλλού, σημαίνει είμαι προσωρινός, σημαίνει αφήνω το στίγμα μου και φεύγω, σημαίνει όλοι ήμασταν εδώ κάποτε, όλοι συναντηθήκαμε, ακόμα κι αν δεν αναγνωριστήκαμε. Το ξενοδοχείο, ένα χ οποιοδήποτε ξενοδοχείο είναι το ιδανικό σκηνικό της σημερινής χαοτικής, τυχαίας, ταχείας, ανώνυμης ζωής.
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε πέντε κεφάλαια, όσες και οι ιστορίες του. Όλοι συναντιούνται κάποια στιγμή κάπου στο Ξενοδοχείο Cosmos. Πέντε κεφάλαια τιτλοφορημένα : Αόριστος, Ιστορικός ενεστώτας, Δυνητικός μέλλον, Οριστική, Μέλλοντας του παρελθόντος, Ενεστώτας. Ο χρόνος παίζει σημαντικό ρόλο. Ένα ρολόι που αλλάζει χέρια ανάμεσα στους αφηγητές/πρωταγωνιστές. Και η γλώσσα επίσης. Ένα εργαλείο που αλλάζει χέρια ανάμεσα στους αφηγητές/πρωταγωνιστές
«Γιουουουουουουουουουουουουο- χουουουου», αρχίζει η Άλι Σμιθ την αφήγησή της, μέσω την πρώτης της ηρωίδας, της Σάρα Γουίλμπυ. Κραυγή χαράς; Κραυγή επιτυχίας; Τίποτε απ΄αυτά. Η Σάρα μας προειδοποιεί ότι η ιστορία της «αρχίζει από το τέλος». Γιατί εκείνο το ηχηρό «Γιουουουουουουουουουουουουο- χουουουου» είναι η κραυγή της Σάρα καθώς πέφτει ταχύτατα προς το τέλος της, διασχίζοντας το φρεάτιο του Ξενοδοχείου. Η Σάρα είναι ήδη νεκρή. Γι΄αυτό και χάνει τις λέξεις. «βλέπω πουλιά. Οι φτερούγες τους. Τα λαμπερά τους. Αυτά που έχουν για να βλέπουν». Χαρούμενη και αόρατη περιπλανιέται στον κόσμο των ζωντανών. Εύχεται να μπορούσε να ξανανιώσει την καρδιά της να πάλλεται, ή έστω τον πόνο από το χαλικάκι που μπήγεται ανάμεσα στην πατούσα και το παπούτσι της. Αλλά, κυρίως, είναι χαρούμενη. Η πτώτη της στο φρεάτιο ήταν ατύχημα. Ένα παιχνίδι. Η Σάρα δεν είναι θλιμμένη. Η Σάρα είναι ψιλορεωτευμένη. Έχει πάει σ΄ένα ρολογάδικο να αφήσει το ρολόι της να της το φτιάξουν. Κι εκεί ένα γνωρίσει ένα κορίτσι, το κορίτσι που δουλεύει στο ρολογάδικο. Και η Σάρα το έχει ερωτευτεί το κορίτσι αυτό. Πώς γίνεται να αγαπάει ένα κορίτσι; Δεν ξέρει, αλλά να που γίνεται. Η Σάρα νεκρή, με σώμα σμπαραλιασμένο απ΄την αναπέντεχη πτώση, μα ζωντανή, τόσο φρέσκια και ζωντανή φέρει ένα μήνυμα «Άκου. Να θυμάσαι, πρέπει να ζήσεις».
Στον ιστορικό ενεστώτα συναντάμε την Άλι. Η Άλι είναι άστεγη. Ζητιανεύει πλάι στο Ξενοδοχείο Cosmos για κέρματα. Η Άλι ψελλίζει τις λέξεις της. «Κν ψλ πρκλ;», ζητάει, όταν θέλει να πει «κανά ψιλό παρακαλώ». Η Άλι παρατηρεί την κοπέλα στο απέναντι πεζοδρόμιο. Οι άνθρωποι προσπερνούν της Άλι. Δεν την βλέπουν ή αποφασίζουν να μην τη βλέπουν. Η Άλι τους παρακολουθεί: αστυνομικοί, μαγαζάτορες, περαστικοί, ένα αγόρι στο οποίο πουλάει το κορμί της ένα βράδυ. Η Άλι «αδυνατεί να θυμηθεί τι κάνει ο μικρός και τι ο μεγάλος δείκτης του ρολογιού». Είναι άρρωστη. Πηγαίνει στις δημόσιες βιβλιοθήκες για να ζεσταθεί, να διαβάσει/κλέψει εφημερίδες και βιβλία. «Δεν την ενδιαφέρουν πλέον τα μυθιστορήματα. Έχει διαβάσει τόσα μυθιστορήματα, που της φτάνουν για μια ζωή. Τρώνε πολύ χρόνο. Λένε πάρα πολλά. Δεν είναι ανάγκη να λέγονται τόσα πολλά.» Απόψε η γυναίκα με τη στολή του ξενοδοχείου την καλεί να περάσει τη νύχτα εκεί, δωρεάν, «καμία δέσμευση». Πώς να την εμπιστευτεί; Την εμπιστεύεται. Πάει στο δωμάτιο. Μπαίνει στην μπανιέρα. Βλέπει τον κόσμο της μέσα απ΄τα παράθυρα του ξενοδοχείου. Και κάθεται γυμνή στο κρεβάτι κρατώντας το παλτό της.
Δυνητικός μέλλον. «Λοιπόν. Είμαι ένας καλός άνθρωπος». «Είμαι ένας άρρωστος άνθρωπος», λέει η Λιζ. Ππροσπαθεί να συμπληρώσει μία φόρμα των στοιχείων της για την ασφαλιστική της εταιρία. Η Λιζ είναι η γυναίκα με τη στολή του ξενοδοχείου. Εκείνη που είχε δει αρκετές φορές στο παρελθόν την άστεγη γυναίκα έξω από το ξενοδοχείο. «Η Λιζ θεωρεί πως μια τέτοια ζωή πρέπει να είναι σκληρή αλλά καλή, απελευθερωμένη.» Η Λιζ είχε δουλέψει κάποια στιγμή στην ίδια βάρδια με τη νεκρή κοπέλα (τη Σάρα). Αλλά η Λιζ είναι τώρα άρρωστη. «Πόσο μικροσκοπικός έχει γίνει ο κόσμος μου. Πόσο πελώριος είναι ο υπόλοιπος», σκέφτεται. Η μητέρα της την φροντίζει. Η Λιζ φοβάται ότι η αρρώστια της κάνει τη μητέρα της χαρούμενη, καθώς της δίνει τη δικαιολογία να εισβάλλει στη ζωή της. Και ο χρόνος στη ζωή της Λιζ: «Έχει πάει ήδη 6:56 μ.μ.: Ο χρόνος είναι εξαιρετικά παραπλανητικός. Όλοι το ξέρουν αυτό (αν και είναι από τα πράγματα που πολύ εύκολα ξεχνάς.)». Οι σπαρακτικές 2 τελευταίες σελίδες του κεφαλαίου, εκείνες όπου η μητέρα φτάνει στο σπίτι καθώς η κόρη κοιμάται. «Αχ, η αγάπη» τελειώνει το κεφάλαιο.
Οριστική. Η Πένυ. Παλεύει να γράψει ένα άρθρο σχετικό με το Ξενοδοχείο Cosmos. Κάτι σαν διαφήμιση. Αλλά βαριέται, βαριέται, βαριέται να λέει για μία ακόμη φορά τα ίδια και τα ίδια. Μέχρι που ακούει μία κοπέλα έξω απ΄το δωμάτιό της, στο διάδρομο του ξενοδοχείου, η οποία βρίζει. Η Πένυ βγαίνει για να δει τί συμβαίνει και να βοηθήσει την κατάσταση. Η κοπέλα προσπαθεί να ανοίξει το παραθυράκι που κλείνει το φρεάτιο. Η Πένυ «εντελώς ξαφνικά είχε μετατραπεί σε γρανάζι στο μηχανισμό νός αληθινού γεγονότος». Ανοίγουν το παραθυράκι. Η κοπέλα της ζητάει ένα ρολόι να το πετάξουν στο φρεάτιο, να ακούσουν το γδούπο του καθώς θα σπάσει στον πάτο.
Μέλλοντας του παρελθόντος. «&αφού το θέμα είναι πως το μέτρησα πως ήμουν εκεί». Όλο το κεφάλαιο μια μακρυά πρόταση την οποία διηγείται η αδελφή της Σάρα, καθώς πασχίζει να μιλήσει στο φάντασμα της αδελφής της, καθώς προσπαθεί να καταλάβει το θάνατό της.Και ο ενεστώτας. Είναι πια πρωί. Έχει περάσει το «απόψε» των προηγούμενων αφηγήσεων. Η ζωή ξαναρχίζει, συνεχίζεται. Η κοπέλα που εργάζεται στο ρολογάδικο βγαίνει απ' το ντους. Αναρωτιέται πότε επιτέλους θα έρθει στο ρολογάδικο η κοπέλα με το χαλασμένο ρολόι για να το πάρει. «Κοίτα, δουλεύει μια χαρά, σκοπεύει να πει. Και, άκου, δεν κάνει τίποτα. Το κερνάω εγώ.» Φοράει το ρολόι της στα κρυφά και ανυπομονεί να την ξαναδεί.
«Γιουουουουουουουχουουουουουου», τελειώνει το βιβλίο και η Άλι Σμιθ μας σπρώχνει μαλακά και πάλι στη ζωή.
Μία σημείωση για την εξαιρετική μετάφραση της Άρτεμις Λόη.
Το "Hotel Cosmos" γεμάτο φωνές, στίχους τραγουδιών, λογοτεχνικές αναφορές, διαφημίσεις, ταινίες, γλώσσα web, χάος, απομόνωση, εικόνες, αλλά και επικοινωνία, σιωπή, αγάπη, έρωτα, τέχνη. Πυκνό, όλο φαντάσματα πιο αληθινά απ΄την αληθινή ζωή.








Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2009

Mary Karr

Ξόρκι ενάντιον της αυτοκτονίας


Μην αγοράσεις όπλο ούτε μπλε λεπίδα.
Απέφυγε το πράσινο σκοινί, τα ψηλά παράθυρα, το ποντικο-
φάρμακο, τους λάκκους με φίδια, και το μακρινό σημείο όπου τέμνονται
οι ράγες του τρένου και σε ελκύουν προς το ξυράφι του ορίζοντα.

Μόνο μ΄αυτό τον τρόπο θα σε εξευγενίσει μία ακόμη μέρα. (Ο φυσικός θάνατος
δεν είναι σχήμα οξύμωρο) Το μυαλό σου είναι κακόφημη γειτονιά:
Μην πας εκεί μόνος σου, ακόμα κι αν θα πρέπει να σταματήσεις
ξένους για να ρωτήσεις το δρόμο, ακόμα κι αν

αράχνες κατρακυλήσουνε από το ανοιχτό σου στόμα.
Η ομιλία σου αυτή είναι η μόνη τους έξοδος. Πώς αλλιώς
θα δραπέτευε το μπερδεμένο τους κουβάρι από το

κρανίο σου; Πρέπει πρώτα να κάνεις χώρο
για να μπορέσουν να μπουν τα άγια πνεύματα. Άδειασε
τον εαυτό από τον εαυτό σου, μετά γονάτισε να ακούσεις.

Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009

Sharon Olds (και πάλι)

Διάγνωση

Από τότε που ήμουν έξι μηνών, ήξερε πως κάτι
δεν πήγαινε καλά μ΄εμένα. Έβλεπε πράγματα στο πρόσωπό μου
που δεν είχε δει σε κανένα παιδί
της οικογένειας, ή της διευρυμένης οικογένειας,
ή της γειτονιάς. Η μητέρα μου με πήγε
σ' εκείνον τον παιδίατρο με τα ευγενικά χέρια,
έναν γιατρό με όνομα που θύμιζε μέγεθος ρούχων μα για τροχό:
Άξων Μακρής. Η μαμά μου δεν του είπε

τί σκεφτόταν στ' αλήθεια, πως χρειαζόμουν Εξορκισμό.
Ήταν απλώς αυτά τα περίεργα πράγματα στο πρόσωπό μου-
Εκείνος με πήρε αγκαλιά, και συζήτησε μαζί μου,
κουβεντιάζοντας όπως μιλάει κανείς μ'ένα μωρό, και η μητέρα μου
είπε, Το κάνει τώρα! Κοιτάξτε!
Το κάνει τώρα! και ο γιατρός είπε,
Η κόρη σας πάσχει
από αυτό που λέμε αίσθηση
του χιούμορ. Αααα, είπε εκείνη, και με πήγε
πίσω στο σπίτι όπου θα μπορούσε να ελεγχθεί αυτή η αίσθηση
και να αποδειχθεί ανίατη.

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2009

Sharon Olds




Επιστρέφω στον Μάιο του 1937

Τους βλέπω: στέκονται στις επίσημες πύλες των κολλεγίων τους,
βλέπω τον πατέρα μου να κάνει βόλτες
κάτω από την κίτρινη σοβατισμένη αψίδα,
κόκκινα κεραμίδια λαμποκοπούν σαν λυγισμένες
πλάκες αίματος πίσω από το κεφάλι του,
βλέπω τη μητέρα μου με μερικά ελαφριά βιβλία στο γοφό της
στέκεται στην ψηφιδωτή κολώνα
η καγκελένια πόρτα ακόμα ανοιχτή πίσω της,
το κιγκλίδωμα μαύρο στον μαγιάτικο αέρα,
ετοιμάζονται ν' αποφοιτήσουν, ετοιμάζονται να παντρευτούν,
είναι παιδιά, είναι κουτά, ξέρουν μόνο πως είναι
αθώα, δεν θα έκαναν ποτέ κακό.
Θέλω να πάω κοντά τους και να πω Σταματήστε,
μην το κάνετε - είναι η λάθος γυναίκα,
είναι ο λάθος άντρας, θα κάνετε πράγματα που
δεν μπορείτε να φανταστείτε ότι θα κάνατε,
θα κάνετε άσχημα πράγματα σε παιδιά,
θα υποφέρετε με τρόπους που δεν έχετε καν ακούσει,
θα θέλετε να πεθάνετε. Θέλω να πάω
κοντά τους εκεί στη λιακάδα στα τέλη του Μαΐου και να το πω,
το πεινασμένο όμορφο κενό πρόσωπό της στρέφεται προς τα μένα,
το θλιβερό ωραίο άθικτο σώμα της,
το αλαζονικό όμορφο τυφλό πρόσωπό του στρέφεται προς τα μένα,
το θλιβερό ωραίο άθικτο σώμα του,
αλλά δεν το κάνω. Θέλω να ζήσω. Τους
ανασηκώνω λες κι είναι χάρτινες κούκλες
(αρσενική και θηλυκή) και κοπανάω τη μία στο γοφό
της άλλης ίδια με τσακμακόπετρες να βγάλουν
σπίθες τα κορμιά τους, λέω
Κάνετε ό,τι είναι να κάνετε, κι εγώ θα το διηγηθώ.